Bi xr hatin ser PDK-XOYBUN; wiha, di xizmeta, Kurd  Kurdistan daye : Pirojeya Kurdistana Mezin, Pirojeyn Abor  Avakirin, Pirojeyn Cand  Huner, Lkolna Droka Kurdistan, Perwerdeya Ziman Kurd, Perwerdeya Zann  Syas, Weana Malper  TV yn Kurdistane.
         
                Kurdish   |   Turkish   |   Engilsh  |   German

Menu
  • Rpela Ser
  • Nivskarn Xoybun
  • Nivskarn Mvan
  • Drok Kurd
  • Nexi Kurdistan
  • Belavok Lgern
  • Cand Huner
  • Helbestn Gel
  • Forum
  • Ankt
  • Nuce
  • Album
  • Slayd Show
  • Muzka Kurd - 1
  • Muzka Kurd - 2
  • Kovara Xebat Vejn
  • Kovara Xoybun
  • Pelgeyn bi Kurd
  • Perwerdeya Siyas
  • Malpern Kurdan
  • Li ser me
  • Arsiva Nceyan
  • Nivs & Ne Bine
  • Game-Cilp- ListikN
  • Game - 36KurdishTV

  • Nivskar

    Ali Cahit Kirac

    Belavok
  • Belavokn Me
  • PDK- ARSIV
  • Belavokn We
  • Ariva Xoybun
  • Ariva Niviskaran
  • Niviskarn Derkir

  • Helbest
  • Ehmed Xan
  • E. Xan - Memozn
  • Mela Ahmed Cizr
  • Dwana Melay Cizr
  • Feqy Teyra
  • Celadet El Bedirxan
  • Cgerxwn
  • Ciwan Abdal
  • Osman Sebr
  • Al Caht Kira
  • Feqr Ehmed
  • Ahn Zozan
  • Abdullah Karabag
  • Al Kolo
  • Armanc Nerwey
  • Aydin Coun
  • Aydin Orak
  • Agir Abad
  • Bihr Bnij
  • Dildar smail
  • Ezz Xemcivn
  • Feth Gezney
  • Felemez Akad
  • Hemre Reo
  • Hwa Qasim
  • Hindirn Gull
  • Hekm Xlex
  • Hejar Kurd
  • Hekm Xlex
  • Husn M. Hebe
  • Amade Dive !!!!
  • Leyla emmo
  • Kiyaksar Temir
  • Kon Re
  • Kovan Sind
  • Kal Kurds
  • Mehmed obanoxlu
  • Mehd Mutlu
  • M.Kew Dilxr
  • Mihemed Salih Al
  • T Amadekirin !!!!
  • Navser Botan
  • Nhad Temir
  • Royar Tirbesipy
  • Seyday Dilmeqes
  • Sebr Botan
  • Sediq Sindav
  • Seyid Feysel Mojtev
  • ivan Perwer
  • engal Osman
  • Seyda y Ar
  • smet Dax
  • . Xell xmusoglu
  • FeyzulleKhaznawi
  • Xizan lan
  • Y. Sebri Qamilok
  • Helbestn We
  • Helbest Stran We
  • Helbest Stran Gel
  • Helbest Bperde-1
  • Helbest Bperde-2
  • Helbest Bperde-3
  • Helbest Bperde-4

  • Droka Kurdistan
  • Droka Kurd
  • Kronolij
  • Imp. Med
  • 200 Sal daw
  • Mervaniyan
  • Cum. Mahabad
  • Serhildann Kurdan
  • Serokn Kurdan
  • Kerkuk Kurdistane
  • Nasna Kurdistan

  • Cand, Huner
  • Pken 1
  • Pken 2
  • Crok
  • Byern Drok
  • Gotinn bapra
  • Tistonek
  • Dlok
  • Durik
  • Henek
  • Kilp Vdeoy Kurd
  • Pirs, Bersv Pken
  • and huner tit
  • Xwarinn Kurda
  • Sitran, Def Zurne
  • Lztik, Spielen, Game
  • Listikn Zarokan
  • Kincn Kurda
  • Edebyata Kurd
  • Ziman Me
  • Perwerda Ziman
  • Perwerda Civana
  • Perwerda Zarok
  • Zarok
  • Qutya Muzk-3

  • Nivsn Siyas
  • Kurdistana Serbixwa
  • Rzname & Program
  • Projeyan

  • Rojane
  • Serxwesi
  • Biranin
  • Pirozbahi
  • Daxuyani
  • Sirove
  • Lekolin
  • Roj buyn proz be
  • Roportaj
  • Agahdar
  • Bang - Pwaz
  • Daxwaz
  • Xebatn me
  • Wesiyetname
  • ermezar
  • ah abun
  • irgat - Yekit
  • Name ( Mektup )
  • Dtin Raman we
  • Civn Semner
  • Ji Raya Git Re
  • Xone, Xwene

  • Jina Kurd
  • Tekoina Siyasi
  • Tehdeyyen Siyasi
  • Tehdeyyen Civaki
  • Daxwazen We
  • Perwerde
  • Tenduristi

  • OL
  • Ola zd - Agahdar
  • Ola zd - Nasn
  • Ola zd - Wne
  • Ola Zerdet
  • Ola Cih - Nivs
  • Ola Cih - Wne
  • sa Mesh - Jesus
  • Bibel & Jesus - Film
  • Ola slam - Nivs
  • Ola slam-Mewlud

  • Survey
    Hun dixwazin di v malperde zdetir ci bibnin?

    Syaset
    Ne, Radyo, TV
    Droka Kudistan
    Cand & Huner
    Muzka Kurd
    Wne ( Foto )
    Nivskarn Kurd
    Ziman Kurd
    Pirtk Kovar
    Helbestn Kurd
    Dibistana Kurd
    Anskloped



    Encama Pirsn
    Pirsnn me

    Dengdan: 42785
    Nirxandin: 0

    PDK - Slide Show
  • Barzani Slide Show
  • PDK Slide Show 1
  • PDK Slide Show 2
  • PDK Slide Show 3
  • PDK Slide Show 4
  • PDK Slide Show 5
  • PDK Slide Show 6
  • PDK Slide Show 7
  • PDK Slide Show 8
  • PDK Slide Show 9
  • PDK Slide Show 10
  • PDK Slide Show 11

  • Di dirokede iro
    Rojek wek ro...
    1914
  • er Chan y yek dest p kir.1960
  • Rewembr Kurd Refq Hlm u ser dilovanya xwe. 2013
    rko Bkes' Helbestvan, rewenbr, di 04.08.2013 de, li Swd, u ser dilovan ya xwe. rko Bkes, di dil meda dij.

  • Slide Show – Xoybun

    Muzka Kurd – 1

  • Muzka Kurd - 1

  • Muzka Kurd – 2
  • Muzka Kurd - 2

  • Photo Gallery–Xoybun

    Foto & Animasyon
  • Nana Azady
  • Tekongern Kurda
  • Wene ( Foto ) - 1
  • Wene ( Foto ) - 2
  • Flaman Logo
  • Anmasyon
  • Lztik-Spielen-Game

  • Projeyn Kurd
  • Projeyn Kurd

  • Lgerin / Link
  • Malpern Lgerin

  • TV'yn Kurdistan .
  • Kurdistan TV - Zind-1
  • Kurdistan TV - Zind-2
  • Zagros TV - Zind
  • Kurdistan TV
  • Kurdsat - Zind - 1
  • Kurdsat - Live
  • Roj - TV - Zind - 1
  • Roj - TV - Zind - html
  • Roj - TV - Zind - swf
  • MMC - TV
  • XOYBUN - TV
  • n ah - TV
  • zid - TV / Zind
  • Malpera zid-TV/Zind
  • Rojava - TV
  • KNN - TV
  • Rojhelat- TV
  • Zagros - TV
  • Komala - TV
  • Kurd-1 TV - Zind
  • Tishk - TV
  • Vn - TV
  • Newroz - TV
  • Zaza TV-Flash-Player
  • Zaza-TV-Media-Player
  • Zaza TV

  • Paltalk Download
  • Paltalk Download

  • Reklam
  • Hunermendn Kurd
  • Karmendn Kurd
  • Kirna Titan
  • Firotina Titan

  • Radio Xoybun
    Radio Xoybun - Deng Vejn , Amade Dibe !

    Ansklopedya Xoybun
    Ansklopedya Xoybun A B, Amade Dibe !

    Part Rxistin


    Medya Kurd, Ereb, Tirk
    Bij Kurd  Kurdistan
    Malpern Kurd, Y
  • Poltk-Civak-Huner.

  • _________________

    Bij Kurd  Kurdistan
  • Medya Ereb

  • _________________

    Bij Kurd  Kurdistan
  • Medya Tirk


  • Qutya Muzk-1
  • Qut ya Muzk - 1

  • Zrzewat ( Sewze )
    Zrzewat ( Sewze )

    Sazyn Dijber Tirka
    Rxistinn Dijber Tirka

    Radyo Zind ( Lve )
    7 - Radyo yn Zind

    Qutya Mizka Kurd - 3
    Qutya Mizka Kurd - 4

    Kurd nglz
  • Perwerde ya Ziman Kurd nglz

  • Musa | Cih | Jewry

     
    Mistefa Barzan



    Serok kurd Mistefa Barzan ( 1903–1979 )


    Mistefa Barzan ( 1903–1979 )


    Yek bi yek, qor bi qor, ber bi gulistan ve, ber bi bax rem ve n; di diln wan de bxofiya dijmin, a xetern jiyan hviyn salan, di pailn wan de hz tecrubeyn berhemdar, di destn wan de gul sosinn rengn, di gel hviyn mirovant jiyaneke tr tij, hmdarn hebn jiyana gel me, mrxasn at azadiy, ji nav me bir bi bir ko kirin. Bi hz hv bn, bi sebir aram bn; ji bo azad rizgariy di kolann re tar de, di rewn zor bi xeter de, btirs derbas bn. Di zilmatn tar de, ji nivn nuh re ewq, hv berxwedan; her wiha bxof tekon diyar kirin. Nivn nuh bi evn dilsoziya wan, bi bawer tekona wan agir hv berxwedan, di riyn zor pergaln njen de dan domandin; ew ji xwe re, ji hebn keftelefta gel xwe re mnakn giranbuha, di riya azad rizgariy de rbern payebilind hesibandin. Gel kurd, lehengiya wan pit aljiyanbna wan j di berxwedan serhildann nuh de da domandin; ew nedan jibrkirin.

    ax mirov avek bavje droka tekona rizgariya netewey kurd, d mirov gelek lehengn hja bi rmet bi br bne. Bi taybet di v sedsala daw de, gel kurd li hember koledar zordestiy, ji bo rizgar azadiya xwe, car bi car ser hildaye ji nav van serhildan berxwedanan gelek lehengn birmet derketine. Ev leheng, ji gel kurd re bne rber baweriya berxwedan, serhildan rizgariy; di droka tekona gel de bne numneyn payebilind. Yek ji van lehengan j Mistefa Barzaniy nemir e ko ez d w bi end rpelan be j bi br bnim.

    Sal 1914. ile b rojn serma nzkahiy li sersala n dikir. Waliy Osman y Msil Suleyman Nazf fermana serok Barzaniyan x Ebdiselam derxistib. Mna gelek serokn din ew j bi xiyaneta kurdek din hatib zeftkirin. x Ebdiselam s hevaln xwe li ber avn kurdan hatin bidardakirin. Dewleta serdest dixwest bi v away gel kurd avtirsand bike. Li gora dijmin, tekona kurdan bi v away ji bo demeke kin be j hatib tefandin.

    Biray w, Barzaniy bik deh duwanzdeh sal, tev end hevaln xwe b meydan da ko bidardakirina kek xwe bibne. ax w rew fm kirib kek xwe di sp de daleqand dtib, avn w xumam girtibn agir bi dil w ketib.

    W h j ba fm nedikir b kek w hevaln xwe ima dihatin qetilkirin. Ji bo i malbata w kurdn din dixistin bin v tade zordariy? ima ew j mna herkes di at azadiy de ne dijiyan? W fm nedikir. Ta niha j w fm nekirib b ji bo i ax ew neh meh b tev diya xwe li Amed xistibn zindann Osmaniyan. W fm ne dikir b ima ew s sal cara duyem tev diya xwe ketib zndann Msil. Gund wan hatib ewitandin, mr hatibn kutin ew tev dayika dilovan dl girtibn. Ji bo i?

    D w ev rew pitre fm bikira. Ne zde dr, pir di nz de. D rewa gel kurd, tade zordariyn li ser netewey kurd w di demeke nz de bigihtandina bikirina tekoer serok doza kurdan.

    Helbet ne hsan b ko mirov law welatek bindest be. D w ev z fm bikira. Welatek di bin destn dijmin barbar xedar de, di krahiya dil xwe de tekoern bhempa serokn doza neteweyek derdixist p. D rewa welt bindestiya netewey Kurd, tade zordariyn li ser gel kurd Barzaniy bik hn di xortaniy de li araliy Kurdistan bidana gerandin. D gavek w li cem Mehmd Berzenciy nemir, gavek w j li kleka Sed Birok bya. d jiyan ne jiyana w b, jiyana w ya netewey kurd b. Ew hem di xzmeta serok serhildana Agir hsan Nr Paa de, hem j di ya Komara Mehabad Qad Mhemed proz de b. K dikarib bibe xwediy v bextewariya bpvan? K dikarib ewqas dilad serfiraz bibe?


    Malbata Barzaniyan

    Navenda malbat Barzan dikeve hla ep rbara Zap, ber quntara iya. Bapr Mistefa Barzan Ebdiselam Barzan, ber ko ew were dinyay ser li ber mparatoriya Osmaniyan hildab, l ax ji bo hevdtin atiy b Msil ew girtibn bidardakiribn. Dijmin bi v j nasekine piraniya endamn malbat pit bidardakirina serok er, dixe zindanan. Dijmin pit demek malbat ji hev belav dike bi hla Suleymaniy, Hewlr Kerkuk ve nef dike. Endamn malbat nz salek di van riyn dr de erpeze dibin.

    Pit x Mihemed wefat kirib, biray w Ebdiselam ketib dewsa w. Ebdiselam malbat ern din civandib ser hev pit saln 1906an, ko di dema Sultan Abdulhemd de rewa kurdn hawrdor xwetir bb, dest bi daxwaza mafn xwe kirib. W dem Sultan Abdulhemd ji nav kurdan bi dehhezaran kurd dab hev xistib nav hzn leker Osmaniyan. Nav wan "Hamdiye Alaylari". D v rew di nav ern kurdan de nakok bhizriyeke mezin derxista hol. Ji bil ko ji teref Jontirkn n njadperestiyeke bhempa dest p kirib, asmlasyoneke kesnedt j bb xetereke mezin.

    Li ser w di sala 1907an de seroker mezinn kurdan dicivin digjin encamek. Li ser nav kurdan telgrafek ji Dewleta Osmaniyan re dinin daxwaza kurdan pk dikin. kurd di telgraf de doza azadiya ziman kurd dikin. Pwst b cihn ko kurd l dijn, kurd bibna ziman ferm y xwendegeh. Daxwaza duyem a karmendan b pwst b li Kurdistan kesn kurd bihatina wezfedarkirin. Her wiha pwist b ko hiquqa slam weke zagonn bingehn btin qeblkirin bikarann. Daxwaza daw j li ser zikat b. Pwst b ko zikata li Kurdistan dihat civandin, ji bo avakirina xwendegeh kirina riyn Kurdistan bihatina xerckirin.

    Hukmeta Jontirkan ev daxwazn her hsan j mna serhildanek pejirand li hember kurdan dest bi seferberiy kir. Daxwazn kurdan di nav kurdan bi xwe de j bi du weyn ch hatin nqakirin. Hinek li hember van daxwazan derdiketin nedixwestin bi hukmet re tkevin nakokiyan. Hinekn mna Seyd Abdulqadir, Emn El-Bedirxan, erf Paay Suleyman derdora wan j bi kf li van daxwazan xwed derdiketin.

    Pit van daxwazan hukmet kurdan bi hevalbendiya Rusyay scdar kirin. Ev dihate w maney ko bersva hukmeta Osmaniyan destpkirina er b. Hukmet r bir ser kurdn herm x Ebdiselam j bare dest bi berxwedan kir. Hzn kurdan li hember hzn dijmin berxwedaneke ba serkeft pk ann, l ax ern din n kurd xwe dan al er nekirin, malbata Barzaniyan bi ten bhz man. Berxwedan z hat ikandin leker tirk gund bajarn Kurdan ewitandin wran kirin. Suleyman Nazf, ko ew bi xwe j Kurd b waliy Msil b, car bi car r bir ser x Ebdiselam l nikarib w zeft bike. x Ebdiselam derbas Kurdistana rojhilat b li wir b mvan Seyd Tahay Nehr. W her wiha smal Axay ikak (Simko) j ziyaret kir. Pitre ji wir vegeriya b mvan kurdek. Ev meriv bbext j ew da dest.

    Mistefa Barzan w dem bi ten s sal b tev diya xwe cara duyem ket zndan. V car heta ko di sala 1909an de hukmeta tthad Teraq nehat ser hukim j ew bernedan. Bi darde daleqandina x Ebdiselam hevaln w tesreke mezin li ser Barzaniy pik kirib. Her wiha w tesr li ser rewa gel ya malbat j kirib.

    Pit kutina x Ebdiselam, x Ehmed 18 sal dikeve dewsa kek xwe dibe serok malbat. Pit berxwedan malbata Barzaniyan di herm de dibe xwediy roleke girng; ango serokatiya pirsa netewey.


    er Chan y Yekem

    Ber er Chan y Yekemn (1914-1918) kurdan rxistina Hv di sala 1912an de damezrandib kovara Hetaw Kurd j dest bi wean kirib. ax Dewleta Osmaniyan di er de li gel elmaniyan c girt, xwest ji er stfade bike muxalefet btesr bike. Bi v away r birin ser kurdan j. P rxistina Hv kovara Hetaw Kurd hat qedexekirin. Pitre endamn girng xistin heps d re j ew andin eskeriy.

    Di sala 1915an de fermana ermeniyan derket bi v ferman re qirkirina mezin j dest p kir. Di nava demeke kin de nz 1.500.000 ermen 600.000 j kurd hatin qetilkirin. Hukmet ji bo her ser ermeniyek 25 qir bex dida. Ango qmeta mirovek bb 25 qir! Ji ermeniyan n ko dikaribn birevin xwe bi awayek xelas kirin, n may i bje bi git hatin qetilkirin. Nz 700.000 kurd hatin nefkirin ber bi Anatoliyay (Ankara, Konya, Kirehir Nevehir) ve hatin andin. Cihn ko ermen kurd j hatibn valakirin bi tirkan hatin dagirtin.

    Pit er bi daw hat, rewa be Kurdistana ko di dest Osmaniyan de b bi tevah guhir. Hla El-Cezre iyayn Kurd bi Sriyey ve hat berdan dareya Sriyey kete dest Fransay. Hla ko niha di nav snorn Iraq de ye (niha di beek bar Kurdistan de dare di dest kurdan de ye) j kete bin hukm nglzan.


    Peymana Sewr serhildana Berzenc (1882-1956)

    Pit ko elman bi wan re j osmaniyan er wenda kirin, di peymana Sewr (1920) de biryar hat dayn ko kurd ermen j li bakur Kurdistan bigihjin azadiya xwe. L mixabin ev bi ten li ser kaxez’ ma. Xuya b ko h ji hing ve Dewletn Hevbe li ser kurdan difikirn, l hesab wan her tim li ser "hesp" qewtir b.

    nglzan ko Iraq di bin bandora wan de b, v car ji hukmeta Iraq daxwaz kirin ko li deklerasyona xwe xwed derkevin mafn kurdan otonomiy bi c bnin. Li gora v deklerasyona ko di navbera hukmeta nglz ya ereban de hatib mzekirin, diviya ko kurdan di nav snorn Iraq de otonomiy bi dest bixista.

    Hukmeta ereb ne raz b ko i otonom bide kurdan, l ji ber rewa xwe ya bindestiya nglzan bhzbna xwe ne digot "na" j. awa hebe "kurd j beek ji gel dewleta Iraq" bn. Her wiha kurd bi xwe j ji rew ne raz bn. H di sala 1918an de x Mehmd Berzenc gelek pevann kurd mze berhev kiribn da ko di bin bandora nglzan de hukmeteke kurd ava bikin.

    Malbata Berzenc ji saln 1850an ve di herma Suleymaniy derdora w de pevan dikirin. Bav w x Sad Suleyman j pit serhildana 1908an hatib bidardakirin.

    Di iriya pan de temslkar nglz Noel, li ser nav mparatoriya nglstan hukumdariya Bar Kurdistan da Mehmd Berzenc. L pit demek ko Soan kete dewsa Noel, rew guhir mparatoriy xwest ko li hember Berzenc hukmeta kurd hinek guhartinn ferm pk bne. Kurdan ev qebl nekir Berzenc biryara berxwedan da. Pit er, Berzenc di gulana 1919an de wezfedarn nglzan da girtin serxwebna xwe lan kir.

    Berzenc her wiha ji araliy Kurdistan alkar daxwaz kir. W digel v ji Lenn re j bi nameyek ve daxwaza pitgiriy kir. Mala Barzaniyan bi serokatiya x Ehmed n hewara Berzenc di er li hember nglzan de ciy xwe girtin. Mistefa Barzan h di w dem de serokatiya hzeke kurdan dike di Dola Piyaw de bi c dibe. x Mehmd Berzenc di sala 1922an de xwe milk Kurdistan lan kir. nglzan bi balafiran ve Kurdistan bi taybet j hla Suleymaniy seranser bombebaran kirin. Tev v j hzn Berzenc nz du salan bi ber xwe dan.

    i mixabin serhildan zde dom nekir. nglzan tev balafirn xwe ran birin ser Suleymaniy hukumeta ereb nglz dor li hzn kurdan girtin. Ev serhildana Berzenc j di sala 1924an de bi daw hat. D Berzenc e sal nde dsa ser li hember dijmin hilda Suleymaniyey bixista bin destn xwe. L ev j bi ser nakeve nglz Berzenci demeke dirj li cihek mihkem dixin bin avan. Mehmd Berzenc ko xwe milk Kurdistan lan kirib li ser nav xwe dirav dab apkirin, pitre derbas Bexday b li wir di sala 1956an de avn xwe ji jiyana bbext re girt.


    Peymana Lozan (1923)

    Pit er chan nitmanperwer li araliy chan bela b li Rojhilata Navn j di rojev de cih xwe girt. Li Balkan piraniya welatn di bin destn mparatoriya Osmaniyan de gihtin azadiya xwe. Li Afrkay li Rojhilata Navn j geln bindest daxwaza serxwebn azadiy dikirin. Kurd j bedar nav wan neteweyn ko daxwaza rizgar serxwebna xwe dikirin bn.

    "Kurd Teal Cemiyet", "Kurd Mllet Fikrasi" "Kurd tma Cemiyet" end rxistinn kurd bn daxwaza Kurdistaneke serbixwe dikirin. L xuya b serxwebna Kurdistana ko ji hla neft madenn xwe yn binerd ve pir dewlemend b ji teref dewletn cih ve hatib parvekirin, ne ji Hzn Hevbe ne j ji dewletn dorhl re ne zde girng b. Her iqas dewletn ko di er de bi serketibn behsa rewa kurdan dikirin j, di Rojhilata Navn de "rehet" "stablte" dixwestin. Wan "nikarib" ev axa dewlemend bi dest "end eqiyayan" ve berdana.

    Bi Peymana Lozan re rewa kurdan h btir xerab dib ev car Kurdistan dib ar pere. Dewleta tirk a ko snorn ro di bin hukm w de ye, bi serokatiya Kemal Atatrk hat damezrandin perey mezin Kurdistan ket bin bandora w. Her di destpk de komara Trkiyey ya kurd tirkan j b herdu netewe "efendiyn welt" bn j, ev soz gotin z hatin jibrkirin pitre j bi dehhezaran kurd hatin qetilkirin bi sedhezaran j hatin nefkirin.

    Ji hla din ve bar Kurdistan ketib bin dest erebn ko di bin bandora nglzan de mabn Bar Pik j di bin dest Suriy ko di bin bandora Frensayde mab. d li dewletn ereban du hebn n zde bbn: Iraq Sriye.

    Tev ko er chan bi daw hatib j, kurd heta 1930an bi dijminn dagirker re aral er dikirin. Ya rast serhildann Kogr Dersim j bi cureyek berdewama er serhildana Agiriy b. Bi kurt ji destpka er Yekem chan dawiya er Duyem, kurd bi her away bnavbir di er de bn.

    Li Rojhilat Kurdistan smal Axa (Simko) di sala 1921an de serhildaneke mezin pk an. Simko b waliy inoy ta sala 1930an j v domand. ah Rizay Pehlew di v sal de w diezimne cem xwe da ko p re li hev were. ert w j ew e ko Simko bek were. Bi v away w dixin xefik pitre j dikujin.

    Pit ko dewleta tirk a n tu mafn kurdan qebl nekir sozn xwe z ji br kir, kurdan dest bi daxwaza azadiy kirin. L bersva dewleta tirk ji ya nglzan cudatir b. Di sala 1925 an de kurdan bi serokatiya x Sed ser hildan gelek bajar qesebeyn Kurdistan j bi dest xistin. L serhildan bi ten ma dewleta tirk bi hem hzn xwe ve aral dor l girt.

    Di sala 1927an de rxistinn "Kurdistan Teal Cemiyet", "Kurd Teklat tma Cemiyet", "Kurd Mllet Frkasi" "Kurd stklal Komtes" digjin hev Xoybn ava dikin. Ev di droka kurdan de ji hla rxistin ve gavek pir girng modern t pejirandin. General kurd hsan Nr Paa j dibe serok partiy.

    hsan Nr li hla Agiriy hzn kurdan civand ser hev serhildana ko bi nav Agir t ziman, berferehtir kir. W dem brahm Hask Tello j hukmeta kurdan ava kirib. Her wiha rojnameya "Agir" j dest bi wean kirib.

    Hukmeta tirk di gulana 1930an de reke mezin bir ser tekoern kurd. Hukmeta Sovyet j snorn xwe girt nehit ko lekern kurd bi wir ve herin. Bi v away dewleta tirk li Agir Zlan qirkirineke mezin pk an. hsan Nr end hevaln xwe p n ser Agiriya Bik pitre j derbas Rojhilat Kurdistan bn.

    Li ser daxwaza Xoybn, Mistefa Barzan tev 500 lekern xwe b hewara serhildana Agiriy li hla Oramar rn giran birib ser dijmin. rn Barzan hevaln w wisa dijwar bn ko dewleta tirk pir tirsandib ji ber w j piraniya hzn xwe bi ser Oramar ve iyandib. L Barzan bi eknas xwe bi pa ve kiandib derbas Barzan bb.

    Agir tecrbeyn w, di droka kurdan de xwed roleke girng e gelek j balk e. Kurdan yekem car bi rxistin awayek modern er kirib. Her wiha leker kurd zerarek gelek mezin j dab dewleta dijmin. L dijmin gelek xurt b ji aral ve alkar wergirtib. V car nglz j hatibn hewara dewleta tirk. Wan ne dixwest ko kurdn bar werin alkariya kurdn bakur bi v away btir nz hev bibin.

    W dem li Barzan j rew ne xwe b serhildaneke n nzk dixwiya. ax hukmeta Iraq digel nglzan bi balafiran r birin ser Barzan herm dan ber agir, Barzaniyan biryara berxwedan da. Tekona wan her berdewam b. L kurdn azadxwaz malbata Barzaniyan ne bi ten li hember nglz ereban er dikirin. Her wiha gelek ern kurd j derdiketin piya wan r dibirin ser azadxwazn kurd.

    Mistefa, Ehmed Sadiq Barzan tev lekern xwe berxwedaneke mezin dan tekoneke bhempa kirin. L araliy wan hatib girtin dijmin zor dida wan. Bare di hezrana 1932an de derbas Bakur bn ketin destn dewleta tirk.

    Malbata Barzaniyan p li Serhed hatin bichkirin, l pitre cih wan her tim hat guhertin. ax nglz di sala 1934an de bi hukmeta Iraq efyek dan derxistin, penabern kurd malbata Barzaniyan vegeriyan Behdnan. Her s Barzan ji malbat hatin veqetandin iyandin Hlley, oleke li navendeke ereban.

    Mistefa Barzan li wir zde debar nekir vegeriya Barzan. D ev vegera w bibna serhildeneke n. Barzan tev hevaln xwe Rewandiz xist bin destn xwe. L ax hukmet bi hzn mezin r birin ser wan, Barzan tev lekern xwe ser iy. Pit demek bi hukmeta Iraq re li hev kirin Barzan v car derbas Suleymaniy, cih nefiy b.

    Hukmeta Mistefa Kemal di destpka er Duyem chan de rewa xwe btir xurt kirib. Pit tkna Serhildana Agiriy, kurd j demek bdeng mabn. Her di sala 1935an de li Sason di nav saln 1937 38an de j li Kogir Drsim serhildann girng pk hatin j, hukmeta tirk bi plan barbariyeke kesnedt ew z da tefandin.

    Dewleta n ya tirk heta niha li hember serhildann kurdan alkariyeke mezin ji Yektiya Sovyetan werdigirt. L pit ko dewlet bi hz b alkar ji dewletn kaptalist wergirt, d pwst bi alkariya Sovyet nema b. D hukmeta tirk tev Iraq ran di sala 1937an de "Peymana Sadabad", ko li hember kurdan komunzm b, mze bikira bi v away sedaqeta xwe ya li hember welatn Rojavay nan bidana. Her s dewletn dagirker d bi v away hem di serhildann kurdan de alkariya hev bikirana hem j snorn xwe ji yin hatina kurdn azadxwaz re bigirtina.


    Rewa Iraq

    ax Iraq di sala 1932an de dibe endam Yektiya Neteweyan, hing li ser kaxez li Kurdistan cih ko kurd t de piraniy pk diann, ziman ferm kurd ereb hat qeblkirin. Li gor peyman pwist b ko beek ji hatina aboriya netewey li Kurdistan bihata mesrefkirin. L di rastiy de rew qet j ne wisa dimeiya. Ne xwendegeh ne j riyn welt hatibn avakirin ji hla abor ve j rew pir xerab b.

    L ji hla tgihtina pirsa netewey ve rew roj bi roj diguhir. Kurd hd hd iyar dibn li doza xwe xwed derdiketin. Her wiha Partiya Komunst ko endama Komntern b Partiya Gel ko xwe sosyalst dihesiband, xebata xwe ekere dikirin.

    Di sala 1936an de general Bekir el-Sidq dest dan ser hukim. Hatina Bekir a ser hukim rew hebek poztf guhirandib. d nqaeke ekere heb meriv dikarib xwe bi weyeke azad fade bikira.

    L ev azad zde dom nekir. General Nr Sad tev hevalbendn xwe yn njadperest bi alkariya nglzan Bekir el-Sidq ji ser hukim daxistin ew kutin. D v rewa n tesreke zde li ser welatperwern kurd bikira ew mecbr jiyana llegaliy bikira.

    Ev rewa n zordariya serdestan, kurd btir nz hev dikirin. Ji hlek ve ern din xwe nz malbata Barzaniyan dikirin ji hlek ve j kurdan gav bi gav ber bi avakirina rxistineke netewey ve gavn girng diavtin.

    Di sala 1939an de di bin serokatiya Refq Hilm de Partiya Hv hat damezrandin. Tev ko Part i bje herkes himbz dikir j, bi taybet du fikrn girng xwe didan diyarkirin. Algirn fikra yekem dixwastin bi nglzan re pwend bte dann da ko bi alkariya wan mafn kurdan tkeve rojev. Xwediyn fikra din j dixwastin bi Sovyet re, ko niha ketib nav ran Rojhilat Kurdistan, pwend bte dann. Li gor wan mkaneke pir mezin heb ko li wir bikaribin ji rew stfade bikin di bin bandora Sovyet de kurdan bigihjnin azadiy. L i mixabin berpirsiyarn Hviy negihtin encamek nakok her dom kir.

    Di sala 1941an de Ret Al dest datne ser hukim bi Elmanyaya Htler re pwend datne. L nglzan bi alkariya kurdan r birin ser w. Her wiha di v dem de dezgeha msyonern elman li Tehran j heb. Her ah Riza xwe bteref lan kirib j, baweriya Hzn Yekby p nedihat nikarib bi taybet ji bo petrol avn xwe ji hebna elmanan re bigire.

    Li hla din peymana navbera Staln Htler j bi daw hatb hzn leker yn Elmanan r birib ser Sovyet. V rew Sovyet j ji barey bedar nav Hzn Yekby kirib. Di tebaxa 1941an de leker rs ji bakur ve yn nglz j ji hla Iraq ve ketin ran.

    V rewa n bala kurdan j kiandib. d Rojhilat Kurdistan bb cih her girng. Partiya Hv ji bo ko rew bibne raporek amade bike, Mr Hac dine Mehabad. Mr Hac li Mehabad berpirsiyar "Komeley Jiyanewey Kurdistan" dibne herdu li ser rew dr dirj diaxifin.


    Ber bi serokatiy ve...

    Mistefa Barzan h ji zarokatiya xwe ve di nav er azadiy de pijiyab. Byern ko li araliy Kurdistan dibn rewa malbata wi tesreke mezin l kirib. ertn Kurdistan byern giran ew h di zarokiy de derxistib p. Ew d merivek brewer bi rmet b. W Kurdistan j ba naskirib. Dema li bakur b rewa kurdn wir syaseta dewleta tirk, ax ew nef kiribn nav ereban j rewa ereban btir fm kirib. Ew her wiha di Medreseya Kurd de j agirtek zana brewer b.

    Barzan mna serokern din ji gel xwe ne dr b. W a gel xwe ba fm kirib ji areserkirina w re j bi her away alak dikir. Nefspik aram b. Ne merivek kndar avnebar b. L bi sebir b xwed baweriyeke pir qew b. Tev ko car bi car xiyanet dtib jiyab j, tu caran bbawer neb. Li gor w pwst b ko gel kurd xwe bi rxistin bike. Ji v p ve tu r tune b. Bi ten rxistineke xurt bi bawer dikarib gel kurd ji bin zordar bindestiy rizgar bikira.

    W h di xortaniya xwe de ji serhildann kurdan re bi her away alkar kirib. Bi v away j hem w Kurdistan nas kirib hem j kurdan ew ba nas kirib.

    Di sala 1943an de dema ew li Suleymaniy li surgn b, bi alkariya kur Berzenc ji wir reviya. Tev end hevaln xwe p derbasi Kurdistana Rojhilat b pitre j vegeriya Barzan li wir bi c b.

    Pit ko li Barzan bi c dibe, li olemrg serhildana Sad Birok dest p dike Barzan tev lekern xwe die alkariya wan dike. Her serhildan zde dom nake z tk die j, l nav Barzan pir belav dibe rn ko dibe ser dijmin, di nav gel kurd de nav deng dide.

    Pit v byer Barzan derbas Barzan b v car bi xwe ser hilda. Li ser v kurdn Mehabad ji Barzan re nameyek dinin j daxwaz dike ko serhildan bi ten di nav snorn bar Kurdistan de nemne. Kurdan her wiha daxwaza civneke netewey j diann rojev.

    L Barzan vala ne disekin. W ji hlek ve ran dibir ser qereqoln dijmin xwe ji ekan ve xurtir dikir ji hlek ve j ji ern kurd re xeber diand da ko pitgiriy bikin. L mixabin gelek er dr serhildan diman. Her wiha di navbera eran de dubend neyart j ji serhildanan re xetereke mezin b. Barzaniyan ev ba fm kiribn. Di navbera malbata Barzaniyan Zbariyan de j nakokiyeke kevn heb. Malbat biryar dide ko v nakokiy ji ort rake. Li ser v Mistefa Barzan bi kea seroker Zibariyan re dizewice bi v away ev nakok j bi daw t.

    Hukmeta Iraq li ser byern ko li Kurdistan dibin malbata Barzan careke din bi hla Hlley ve nef dikin. Serokwezr Nr Sad bi hle zor li ser nav x Ehmed Barzan name j re dine da ko Barzan teslim bibe. L bersva Barzan dibe reke giran a ser hzeke mezin a Iraq.

    Di v dem de Partiya Hv ji v rew zde hz digire di nav gel de bi rxistin dibe. Part h di v dem de ji hukmet dawxaza otonomiy dike. Hukmet li ser v daxwaza kurdan "Wezareta Karbarn Kurdistan" dadmezrne gelek kurdn ko di dareyn dewlet di nav hzn leker de kar dikirin, derbas nav hzn kurdan dibin.

    Barzan di dawiya sala 1943an de navbirek dide rn xwe. Armanca w ew e ko bi awayek siyas by ko xwn birije, pirsa kurdan hel bibe. Ew di sibata 1944an de die Bexday digel daxwazn Partya Hv ji hukmet re pilan areserkirina pirsa kurdan pk dike. Hukmeta Nr Sad hinek ji van daxwazan qebl dike dixwaze ko di mecls de van bide qeblkirin. L ev pneyar hinek pilann din ko w dixwast bi c bne, di mecls de qebl nabin Nr Sad xwe vedikine. Pitre j hukmeta Hamd Paac t damezrandin.

    Barzan dsa derdikeve ser iy li wir qerergeh vedike. L w d dixwast tekon bi awayek rxistin bidomne di sibata 1945an de di serokatiya w de Partiya Azad t damezrandin. Partiya Azad Kurdistaneke otonom kirib armanca xwe.

    L mparatoriya nglzan hukmeta Iraq li hember v gav n bdeng ne man. Car bi car r birin ser kurdn azadxwaz. Barzan lekern kurd di tebaxa 1945an de li hember rn dijmin berxwedaneke mezin pk ann hzn dijmin ji hev belav kirin.

    Barzan ji hlek ve li hember hzn dijmin ko bi sed caran bi hztir bn er dikir, ji hlek ve j hewil dida ko serhildana kurdan fereh bike da ko bibe serhildaneke netewey. W car bi car bang rxistin serokern kurdan dikir da ko di nav ore de cih xwe bigirin. Tev v j mna piraniya caran gelek er dikevin himbza dijmin r dibin ser orea gel xwe.

    D v car j araliy ervann kurd ji teref dijmin ve bihatina zeftkirin. Weke ko tanq topn leker dijmin ne bes bin, piraniya ern kurd j r dibirin ser ore. Her wiha leker tirk j ji jor ve dor li hzn kurdan girtib. D v car j serhildana kurdan ji teref dijmin ve bi pitgiriya kurdn xwefiro bihatina ikestandin.

    Pit ko er tk , Barzan bi malbata xwe tekoern xwe re derbas Rojhilat b. W helbet careke din dora wan bihata. Serhildana 1943-45an j bi v away negiht armanca xwe.


    Komara Kurd a Mehabad

    Dema peymana Htler Staln bi rn Htler ve bi daw hat, Yektiya Sovyet j bedar nav Hzn Hevgirt bb. ran, ko ji hla neft ve yek ji wan ciyn her dewlemend b di bin bvila Sovyet de b, bi diz bi Elmanyay re pwend danb. Hzn Hevgirt (Yektiya Dewletn Amerkay, Fransa nglstan) ji jr ve Sovyet j ji jor ve ran zeft kirin. Hzn Sovyet heta Kurdistan meiyan pitre j xwe bi pa ve vekiandin.

    W dem kurdan ji rew stfade kir xwe ji bo byern n amade kirin. Heyeteke kurd ko Qad Mihemed j di nav wan de b, Moskovay. Hukmeta Sovyet, ji ber ko rewa wan siyaseta wan li ran ba neb Partiya Tudeh j ne zde xurt b, dixwast bi kurdan re tkiliyeke xurt deyne. Wan dixwast bi v away kurdan bigjnin hla xwe da ko di herm de xurttir bibin.

    Kurd j ji hla xwe ve vala nedisekinn. Mehabad derdora w di nav hzn Sovyet nglzan de, di cihek tampon de mab her wiha azad j b. Kurdan dixwast bi alkariya hzeke mezin mafn xwe bi dest bixin. di v rew de ya her nz j Yektiya Sovyet b. nglzan bi salan Bar Kurdistan di bin bandora xwe de girtibn tu niyeta wan ko welat kurdan ji dest xwe berdin tune b.

    Bik nglzan li ran siyaseteke cuda didan meandin. ax ko ah Riza ko hevalbend Elmanyay b, cih xwe dewr kur xwe Muhammed Riza Pehlew kir, nglz gihtibn armanca xwe. Ji xwe Pehlew hevalbend wan b nglz j ne zde xwediy armanca guhertinek bn. Li gor nglzan heke rew biguhiriya d hing rewa neft j tketa xeter. Her wiha heke kurdan mafn xwe yn netewey li Rojhilat bi dest xista, w gav dib ko Bar Kurdistan j ji dest derketa.

    Rxistina Komel (Komeleya Jiyanewey Kurdistan) ko di lona 1942an de hatib damezrandin, heyetek hilbijart da ko li Yektiya Sovyet temsla kurdn ran bike. Heyeta kurdan bi serokatiya Qad Mihemed di lona 1945an de Bakuy. Serokwezr azer Bagirof pneyar kir ko kurd di bin bandora Azarbeycana ran de bibin xwediy otonomiy. L heyeta kurd ev pneyar qebl nekir. Pwst b kurd bi ser xwe di nava ran de otonomiy wergire. Tev v nakokiy j li ser dawxaza hukmeta Sovyet, Bagirof soza pitgiriy da.

    Barzan pit ko giht inoy, dest bi pwendiyan dike. Di demeke kin de hzeke mezin a leker dicivne die Mehabad cem Qad Mihemed. d tekoern kurd bi serokatiya Barzan dikevin xzmeta doza kurdan. d ew li ser nav doza kurdan serlekerek mezin wirmendek giranbiha b.

    Pit ko heyeta kurd ji Sovyet vegeriya, di iriya pn a sala 1945an de bi endam Komel re civnek pk an. D ev civn bibna kongreyeke rxistin civn li ser pneyara berpirsiyarn Yektiya Sovyet j nav partiy bi "Partiya Demokrat a Kurdistan" ve guhert. Bi v away d hem part ferehtir bibya hem j d ji Yektiya Sovyet alkar werbigirta.

    Di ileya pn a sala 1945an de Komara Demokratk a Azarbaycan hat damezrandin. D v biryar r ji kurdan re j vekira. Pevann kurd di ileya pan a 1946an de li Mehabad civneke mezin li dar dixin w roj j Komara Demokratk a Mehabad lan dikin. Alaya kurd bi jor ve t hilkiandin Qad Mihemed di sibat de weke serokkomar sond dixwe. d parlamento hukmeteke kurd j heb.

    Barzan du kesn din ji teref hukmeta Kurd ve weke general tn hilbijartin. Barzan d di bin xzmeta Komara Kurd de b hzn xwe yn leker h bhtir xurt dikir. Ev her wiha j re dib tecrbeyeke bhempa j. Barzan ji bo hukmeta kurd Komara Demokratk a Kurd xzmeteke ba kir. Weke serlekerek Komar w leker gihand hev ji bo parastina Komar xebateke bhempa pk an.

    L d ev serkeftin j zde dom nekira. Rewa chan bidawhatina er, siyaseteke n derxistib hol. d ji n ve parvekirina chan ketib rojev. Hzn Hevgirt dev ji ran bernedidan, l Sovyet j ne dixwest destvala vekie. Bi v away peymanek di nav Sovyet Hzn Hevgirt de pk hat leker Sovyet di e gulana 1946an de xwe ji ran vekiand.

    Ew rew di nav kurdan de pankeke mezin derxist. Hzn komara n h ne zde bi qewet bn kurd ji reweke wisa re ne amade bn. Her wiha kurd niha ji hev bela j bbn. d bi ten Barzan hzn xwe li pit Qad Mihemed mabn.

    Bi pitgiriya Hzn Hevgirt bdengbna Yektiya Sovyet, ran haziriya rn mezin dikir. P Komara Azarbaycan bi hsan ber hilweandibn niha j dor hatib ser Komara Mehabad.

    Barzan car bi car ji Qad Mihemed daxwaz kir ko bi ber xwe bidin. L Qad Mihemed xwe ne dida ber v pniyar. Barzan ji bo berxwedan hazir dikir, l tu niyeta hukmet ko er bike tune b. Xwnrijandin ne pwst b li gora wan. Ji nika ve tu kes li pit Qad Mihemed Komara Demokratk a Kurd nemab.

    Hukmeta kurd ber teslm hzn raniyan dib. L Barzan bi id li hember v b dixwest kurd bi her away Komara Kurd biparzin. Di daw de Qad Mihemed j li dij berxwedan derket. W ne dixwest xwn birije. Qad Mihemed alaya kurd bi emanet teslm Barzan kir. Barzan li ser daxwaza w tev lekern xwe ji Mehabad vekiiya. Bi v away leker dijmin bi hsan ket Mehabad. Hukmeta ran bext dab ko serokn kurdan ne kujin. L tev ko endamn hukmet serokkomar Qad Mihemed ber teslm hzn dijmin bbn j, ew li ser bext xwe ne rawestiyan wan li meydana ariray, cih ko Komara Mehabad ya Kurd hatib lankirin, di 31 adara 1947an de bi darde hatin daleqandin. Kurdn araliy Kurdistan ko zdey salek bi Komara Kurd pesinbn ew proz dikirin, dsa ketibn xemgniy. Komara Kurd a dema modern j bi v away hilweiya.


    Damezrandina PDK-Iraq

    ax Barzan li Mehabad b gelek daxwaz ji kurdn bar dihatin ko partiyeke n bte avakirin rxistinn din j derbas nav w bibin. Di sala 1946 an de rxistinn Hv, Rizgar ore gihtin hev PDK-Iraq ava kirin. Nav w Partiya Demokrat a Kurd b tev ko Barzan ne li wir b j ew weke serok partiy hat hilbijartin. Mistefa Barzan d navek namdar b aral dihat nasn. W her wiha di er li hember dijmin de bawer tekoeriya xwe dab spatkirin. Wek din j w btir dikarib hz ern kurdan li hev bicivne.


    Mea drok ya Barzan

    Pit tkna Komara Mehabad bi dardakirina Qad Mihemed serokn kurdan, Barzan mecbr mab ko xwe ji ran vekine. Hukmeta ran dixwest w hevaln w sr bigire wan bek bike. L Barzan hevaln xwe teslm nebn. Malbat zarok vegeriyan Bar x Ehmed serokern din ji teref hzn dewleta Iraq ve hatin srkirin. Barzan 500 lekern xwe di nav erda her s snoran de man derbas Iraq nebn. ax hukmet bi wan hisiya, dor li wan girt. Peyman bi Turkiyey re j kirin da ko derbas wir nebin. Her wiha leker ran j li pey wan b.

    Li gor lihevhatin pwst b ko teslm hukmeta Iraq bibin, l wan ev bi c ne anb. Hukmet ji hlek ve bi leker bej ji hla din ve j bi balafiran r dibirin ser Barzan lekern w. Ew p derbas bakur Kurdistan bn. Gundiyn kurd ew li wir bi kf ah himbz kirin. L ew nikaribn li wir j rawestiyana, ji ber ko leker tirk j dor li wan girtib. Her wiha riya wan j dr b pwst b ko bidomnin.

    ax ew di ser iyayn emdnan re derbas bn, bi efeq re tirkan r birin ser wan. Leker tirk j bi balafir topan dor li wan girtibn ew xistibn bin ember. L tev v j lekern kurd bzerar ji embera tirkan filitn. Ew di ser erda nav herdu snoran de dimeiyan. car leker ran j dab pey wan. ran fm kirib ko ew ber bi Sovyet ve dimein ji lewre j lekern wan li Kotur p li wan girtibn xefik danbn. L kurd bi hostet ji v xefik j rizgar bn.

    Li Maky mecbr mabn ko bi wan re tkevin er. Wan ev biryar ji bo ko derbas hla Tirkan nebin bi wan re nekevin er dabn. Di nav lekern kurd raniyan de erek mezin b. Leker dijmin bi her away hat ikandin l ar tekoern kurd eht ketin 15 kes j birndar bn.

    D ev mea dirj ko nz 350 klometrey b, ji Mehabad dest p bikira di ser ino, Rizaiye, Shapr, Qotur, Mak Agir re derbasbya li snorn Sovyet bi daw bihata. Barzan hevaln xwe di 10 Hezran de gihtin Agiriy daxwaza penaberiya siyas ji Sovyet kirin. Hevalek xwe ji bo v daxwaz bi diz iyandin Sovyet ew bi xwe j li gundek kurd li benda bersva Sovyet rawestiyan. L leker ran dev ji wan bernedidan. Ji bo ko zde balk ney ser wan bi dijmin re neketin er ber bi Aras ve meiyan. Heke er derketina, d pwst b bi tirkan re j biketina er. Di reweke wiha de pwst bi v tune b. Pit ko ltcaya wan qebl b, di 18 hezran de derbas nav snorn Yektiya Sovyet bn.

    Nav Barzan bi v mea dirj bi xeter kete drok di nav gel kurd de h btir belav b. d ew lehengek gel xwe canfday ore berxwedan b.


    Pit mea dirj rewa kurdn bar Iraq

    Pit tkna Komara Mehabad rewa kurdan aral xerabtir bb. Serokn kurdn ran hatibn qetilkirin, kurdn Iraq bserok bserwer mabn kurdn din j xemgn ermezar bbn. Tade li ser kurdan roj bi roj zdetir dib. Afateke mezin bi ser kurdan ve hatib zordariyn dijmin li araliy Kurdistan bbn jiyana rojane.

    PDK-I demeke dirj sanciyn bserokatiy kiand. Serok Partiy Barzan li dervay welat jiyana penaberiy dijiya, sekreter w Hemze Abdulah di heps de b xebata Partiy ketib reweke xerab.

    brahm Ehmed end hevaln xwe di v dem de ketibn nav sefn Partiy. Weke ko t zann brahm Ehmed bi fikrn ep dihat nasn dixwast partiy bikne ser fikr eptiy. Ew di kongreya 1951an de b sekreter partiy tev hinek hevaln xwe di programa w de hinek guhertin pk an. Nav partiy di kongreya syemn de ko di sala 1953an de pk hat, ji "Part Demokrat Kurd" b "Part Demokrat Kurdistan-Iraq". D ev rew guhertinn n gelek eran ji partiy bi dr bixista partiy qels bikira.

    Di sala 1954an de di rewa Iraq de guhertineke mezin b. Hukmeta Nr Sad destr dab ko part ekere kar bikin. Her wiha Partiya Komunst ya Iraq, Partiya BAAS, Partiya Rizgar ya Demokratn Netewey bi biryarek di nav "Eniya Netewey" de yektiyek ava kirin.

    Partiya Baas mna seksiyoneke Partiya Baas a Suriyey ko di saln 1940an de ji teref Mel Eflaq ve hatib damezrandin, kar dikir. Programa partiy giran dida ser "orea netewey".

    Di sala 1955an de Partiya Rizgar ya Demokratn Netewey gihtin hev pirsa kurdan j xistin programa xwe. d Iraq ji kurd ereban pk dihat. Digel ko ev gotin bi xwe re zde tit ne dian j, ev gaveke girng b kurdan dixwest ji v stfade bikin.

    L d ev rew j zde dom nekira. Pit hilbijartinan Nr Sad partiyn din qedexe kir rn li hember kurdan zdetir bn. Di sala 1955an de ji teref Turkiye, Iraq, ran Pakstan ve "Peymana Bexday" hat mze kirin. Amerka j weke avdr v peyman b. Pit ko Iraq xwe di sala 1958an de ji v peyman vedikne, navenda w die Ankaray nav w dibe Cento.

    Di nav Partiy Partiya Komunst de gelek caran nakokiyn mezin derketibn. L di sala 1957an de ev nakok zdetir dibin. d Partiy j xwe nz fikrn ep kirib beek kurdn di seksiyona Kurdistan de ketibn nav sefn Partiy.

    Di 14 trmeha 1958an de bi serokatiya general Abdulkerm Qasim cuntayeke leker hat ser hukim. Cntay Melk Feysel Serokwezir Nr Sad da kutin. Wan bi v away welat ji melktiy j rizgar kiribn komara n damezrandibn. General Qasim di hukmeta n de c dab partiyn din j. Her wiha Baba Eliy kur Berzenc j ji kurdan neqandib kirib wezr karbarn avakirin. W her wiha ji bo ko cih xwe ewle bike "Konseya Netewey" j ava kirib. Di v konsey de alewiyek kurdek j hebn.

    Hukmeta n girtiyn kurd ko di nav wan de x Ehmed Barzan ar mezin Goran j hebn, serbest berdidin. Her hukmeta n otonomiya kurdan bi tevay qebl nekira j, ne dixwest kurdan di reweke wiha de bike dijmine xwe li hviya ko bi wan re pwendiyeke xwe deyne.

    Li gora qannn ko ji n ve hatibn amadekirin Iraq beek ji nitman ereban b l kurd ereb bi her away mna hev xwed par bn. D mafn wan y netewey li gora aroveya netewey ya Iraq bihatina dayn. Her wiha tu ferq di nava netewe, ziman, ol baweriyan de j tunebn.

    brahm Ehmed li ser nav partiy nameyek ji Bexday re dine ji bo ko hukmet pirsa kurdan xistiye bernameya xwe, pitgiriya w dike prozbahiyn xwe pk dike.

    Dema zagonn bingehn hatin lankirin, li ser nav partiy brahm Ehmed axaftinek kir li ser van guhertinan razbna xwe ya gel kurd pk kir. General Qasim j di axaftinek de diyar kir ko hukmet bang Barzan kiriye da ko vegere "welat xwe".



































    Ev wne sala 1952an li Sovyeta ber hatiye girtin.

    Barzan li Yektiya Sovyet

    Pit ko Barzan hevaln xwe bi meeke dr dirj ko 52 rojan diajo derbas Sovyet bbn, li Nahvana Azarbaycan hatibn bickirin. Barzan hevaln xwe li wir ji hev tn veqetandin. Ew di kampn leker de, di rewn xerab de dest bi jiyaneke n dikin. Pit demek hukmeta herm Barzan dine Baky.

    Barzan hevaln xwe ji hev hatibn veqetand ne dihitin ko ew hev bibnin. Her wiha rewa penabern kurd roj bi roj xerabtir dib. Li ser kayeta Barzan end caran r dan ko ew hev bibnin.

    Xuya b ko berpirsiyarn Partiya Komunst a Azarbaycan kna xwe ya dema Mehabad ji br nekiribn. Berpirsiyarn kurd di dema azadiya Mehabad de ne xwestibn ko Komar tkeve bin hukm Azarbaycan niha j fersend ketib dest Bagirof berspirsiyarn Partiya Komunst. Bagirof Beriya j kiandib hla xwe herduyan li gora dil xwe agahdar didan Staln Komteya Merkez.

    Barzan hevaln xwe di dema Staln de ji ber van sedeman gelek derd kiandin. Car bi car Barzan penabern kurd dihatin nefkirin. Nefkirineke di nav nefiy de... Penabern kurd pir caran bir diman. Her wiha di nav kampn kar de yan j di nav kampn leker de kar dikirin. L ya her xerab jihevqetandina wan b. Ev jihevqetandin birin ann ta ko Staln sax b j dom kir. Her tim ji hev dr di bin avan de bn. Di kampn xerab de nv tr nv bir dijiyan her ji end mehan an j salan carek dihatin nefkirin.

    Barzan ji v rew ne raz b pir aciz dib. W ji berpirsiyarn hukmeta herm destr xwest ko here cem berpirsiyarn partiy Hukmeta Sovyet da ko pirsa netewey kurd bne ziman. D w bi v away rewa penabern kurd j bianna ziman gil gazincn xwe pk bikira. L ev daxwaza w nehat qeblkirin.

    Hukmet di tebaxa 1948an de penabern kurd iyandin zbekstan. Barzan li Takent hat bichkirin bi alkariya mamosteyek rs xwe fr ziman rs kir. Tev ko Barzan ne li Azarbeycan b j, Bagirof h j dijtiya w dikir di derheqa w de raporn xerab diand navenda partiy. W her wiha merivek xwe iyand cem serokkomar zbekstan Yusufov ew j mna xwe kir dijmin Barzan.

    Bi v away Bagirof, Yusufov, Larent serok parastin y dema Staln Beriya li dij Barzan cepheyeke dijberiy ava kiribn. Barzan j vala ne disekin. W ji end rojan carek nameyn ko rewa penabern kurd diyar dikirin ji Kremln re diand. L mixabin ev name bi git li cem Beriya diman ne digihtin cih xwe.

    Di adara 1949an de dsa ch Barzan hat guhartin. V car ew andibn giraveke ko di nav gola Aral de dima. Pitre gav bi gav n din j birin Aral, l ew li s giravn cih belav kirin. Yn mayn j li cihn din belav kiribn. Pwendiyn wan ji hev qut bn haya wan ji hev ne tuneb. Daxwazn hevdtin j bi tu ekl ne dihatin qeblkirin. Barzan rojek di sala 1950an de bi jineke cran ko d biya Moskovay re dikeve pwendiy da ko nameya w li wir bavje qutiya postey. Ji bo v w ilkek xwe firotib hinek pere dab jinik. Bi alakriya jinik name digje Kremln.

    Li ser daxwaza Staln di serokatiya Finikradof de heyetek die Takent Barzan j tnin wir. Ev heyet j daxwaza Barzan qebl nake, ango destr nade ko ew here Kremln.

    Di destpka 1953an de li ser daxwaza Barzan penabern kurd tev li meydana hukmet dirnin dest bi boykota xwe dikin. ert wan ew b ko di serokatiya Barzan de heyetek bie Kremln pirsa kurd ji serokn dewlet re bne zimn. Ew nz 72 saetan li wir rnitin daxwazn xwe ji berpirsiyarn herm kirin. Li hember zirtn serok hukmet j Barzan kurdn din xwed biryar bn. Pwst b ko pirsa neteweyek bindest areser bibya Barzan amade b her xeter himbz bikira.

    Ancax pit v r dan ko du kes li ser nav kurdan herin Moskovay. Tev ko r nedabn Barzan ko du nav van du kesan de be j, w qma xwe bi v pniyar anb.

    Tev v ji heta ko Staln sax b, xirecira penabern kurd hukmeta herm dom kir. ax Staln mir Kruschev ket dewsa w, rew bi her away guhir. Serok KGB Beriya hat kutin gelek ji hevalbendn w j hatin cezakirin. Pit ko rew hebek sivik b, Barzan Moskovay da ko Kruschev serokn Sovyet ziyaret bike doza alkariy bike. L ew j ne hsan b. Barzan li ber Kremln s roj s evan dikeve greva rnitin. Di dawiy de Barzan derdikeve hizra Kruschev rew bi git j re diyar dike. Kruschev hevaln xwe bi hevre Barzan guhdar dikin. Barzan her wiha titn ko Bagirof Beriya anbn ser wan tne ziman wiha dibje:

    ”Hn ji hlek ve alkariya geln bindest dikin ji hlek ve j Beriya merivn mna w li dij van kiryaran xebat dikirin.” Barzan li gotinn xwe wiha dom dike: "Ez xwe niha serkeft dihesibnim. Ji ber ko ez niha pirsa netewey kurd bi heyeta her bilind a rojhilat re, ango bi heyeta Kremln re diaxifim. Ji xwe ez j ji bo rewa netewey kurd ko ji teref dagirkeran ve aral hatiye perekirin bnim ziman, hatime vir. V netewey baweriya xwe daye min. Hn dewleteke mezin in dibjin ko n alkariya geln bindest dikin. Ez ji bo v li vir im. Ez ji bo ko doza gel kurd a heqiy bi ser bikeve alkariya we dixwazim."

    Kremln j 74 nameyn ko Barzan ji hukmeta Sovyet re andib bi dest xistibn. L yek ji van nameyan j ne gihtib cih xwe. Barzan ji Kruschev hukmeta Sovyet pitgiriya mafn kurdan daxwaz kir. Kruschev j soz bext ko d kurd bi xwe li ser arensa xwe biryar bidin, da Barzan.

    Pit v hevdtin rewa penabern kurd ba dibe. Gelek xortn kurd (nz 200 kesan) li unversteyn Moskovay dest bi xwendin dikin. Her wiha xaniyek otomoblek dan Barzan w j dest bi xwendina ziman, siyaset aboriy kir. Barzan her wiha bedar kurseke lekeriy j dibe. Ev kurs ji generaln rs yn dewletn sosyalst re dihat amadekirin.

    Barzan li wir ronakbrn kurd n mna Qanat Kurdo Ereb emo dt di sala 1956an de rvan li wir kurdn din ziyaret kir. Barzan pitgiriya daxwaza kurdn Sovyetstan ya otonomiy kir. Hukmeta Sovyetan ev daxwaz qebl nekir l ji bo pketina anda kurd biryarn n wergirt bi v away weann kurd, radyo pirtkn kurd bi serbest bi alkariya dewlet dest bi weann xwe kirin.

    Dema Barzan hevaln xwe li Sovyetstan diman, bi serokatiya Celal Talaban heyetek li ser nav kurdn bar bedar kongreya navnetewey ya agirt ciwanan bb. ax Barzan Talaban hev dtin, Talaban j re rewa Kurdistan kurdan an ziman li pneyarn Barzan guhdar kirin.

    Barzan li Sovyet vala ne disekin. W ne bi ten bi kurdn Sovyetstan re danustandin dikir. W her wiha bi gelek heyetn navnetewey re j pwend datan pirsa kurdan dian ziman. Ji bil wan heyetan w bi berpirsiyarn Kremln Partiy re j pwendiyan xurt danb.


    Barzan vedigere Kurdistan

    Di 14 tebaxa 1958an de general Abdulkerim Qasim dest datne ser hukim melk Iraq ji ser text tne xwar. d r ji Barzan penabern kurd re vebb ko vegerin ser axa bav kalan. Her wiha hukmeta n j destr dab ko Barzan vegere welat xwe. Hinek penabern kurd li Sovyet man, l yn din bi kfxwe bi def zirne vegeriyan Kurdistan. Barzan hevaln xwe di ser Romanya, Bulgarstan ekoslovakyay re n Misir li wir j Cemal Abdulnasir ziyaret kirin.

    ax Barzan di 6 iriya pan de li Bexday ji balafir peya dibe, mna qehremanek netewey t himbzkirin. Bi sedhezaran kurd li meydan li benda w bn. Her wiha general Qasim j hatib piya w. D hevdtina Barzan Qasim ne bi v ten bima d herdu serokan li ser pirsgirka kurd ya Iraq car bi car bihatina cem hev ji bo areserkirin guftgo bikirana.

    Bi vegera Barzan re Partiy dsa xurt bb dest bi xebateke njen kirib. Part d ekere kar dikir dikarib aral xebat bikira. Rewa n hem li Kurdistan hem j li Iraq azad rehetiyeke berbiav anb hol. L d ev j zde dom nekira. Pirsgirkn civak netewey r ne dida ko ev azad rehet zde dom bike.

    Yek ji wan pirsgirkn sereke ew b ko Misir Iraq dixwastin bi hev re Komareke ereb damezrnin xwedgirav xwe xurttir bikin. L di reweke wisa de Kurdistan mna pereyek v komar dihat hesibandin. Ev rew bik ne li gora fikr Barzan kurdn din b.

    Di nav leker ereb de j pirsgirkn bingehn hebn. Gelek ji generalan ne dixwest ko yektiyeke wiha pk b. Her wiha di pirsa kurd de j nakok hebn. Gelek ji nav serokn lekeran njadperest bn pirsa kurd ji bo ax ko kurd bi hz bn qebl dikirin. Wan bi v away dixwest xwe bi hz bikin dsa r bibin ser kurdan.

    Dewlet bi v niyet p xebata rxistinan azad kir l pitre wan bi xask da pber hevdu. Hukmet dsa soz bext xwe ji br kirib. W dor bi dor rxistinan ji ort da al pitre j kovar rojnameyn kurd qedexe kir. Bik Qasim ji nakokyn nav rxistinan j stfade dikir. L ew bi w j nema xwest di nav ern kurdan Barzan de j nakok derxe. di v away de j ba bi ser diket.

    Barzan bi v rew gelek diiya. ax li Moskovay bedar prozkirina orea Oktobr b, gil gazinn xwe ji berpirsiyarn hukmeta Sovyet re pk kirin. L wan bi ten Barzan guhdar kirin pitre j bdeng man.

    Pit ko Qasim muxalefeta din belav dike, dor t ser kurdan bi taybet j Barzan. Ji ber nakokiyn reforma ax gelek serokern kurd ek hilgirtibn r dibirin ser hzn leker. Ji xwe Qasim j ev rew bi zanebn hazir kirib. Pit ko dt di nav kurdan de nakokiyn girng hene, di lona 1961 an de r bir ser Kurdistan. P bi balafiran Kurdistan da bombekirin pitre j du tumen leker iyandin welt.

    Barzan Partiy fm kiribn ko ew nikarin bi v ekl kurdan biparzin. Pwst b ko ew dest bi berxwedan bikin. Li ser v biryar hat girtin Barzan tev 400 pmergeyn xwe derket ser iyay Metnan herma Berwar. er ekdar pir lawaz dest p kir, l di nava demeke kin de aral belav b. Pmergeyan roj bi roj ax ji dest dijmin rizgar dikirin rn dijmin j bi hostet diikandin. Di er de bi hezaran lekern ereb hatin kutin.

    Ji hlek ve serhildana kurdan ji hlek ve j nakokiyn nav rxistin hzn ereban, hukmeta Qasim roj bi roj qels dikir. Her wiha muxalefeta ereban j ji bo armanca xwe, orea kurd pir girng dipejirand. Ji bo ko bi serkevin Qasim ji ser hukim daxnin, pitgiriya kurdan rebrn wan pwst didtin. Ji lewre j car bi car xwestin ko bi serokatiya ore re tkevin pwendiy hevkar bikin. Kurd j bi ert bidestxisitina otonomiya kurdan hatina demokrasiy li Iraq ji bo xebateke wiha amade bn. Nnern kurd berpirsiyarn Koalsyon end caran hev dtin biryar girtin da ko hukmeta Qasim ji ser hukim hilwenin.

    Koalsyon di destpka sibata 1963an de dest bi xebata xwe kir. Ji hlek ve grev boykot ji hlek ve j serlekern muxalf r birin ser Qasim hukmeta w. Baasiyan di demeke kin de hukim xistin destn xwe general Qasim kutin. "Serokatiya Konseya Netewey ya oreger" ango Koalsyon Abdulselam Arif weke serokkomar Hesen al-Bakr j weke serokwezr hilbijartin.

    Koalsyon ji Baas Nasirstan pk dihat. Koalsyon wezrn hukmet di nav hev de par vekirin du heb j dan kurdan. Li gor wan pirsa kurd j bi v away hel bb. Tev ko kurd bi ert ko otonomiy bi dest bixin pitgiriya wan kiribn j, qet behsa wan nedib.

    Kurd nikaribn dev ji otonomiya xwe berdin. Ji ber ko niha garantiya tu titek tune b ax ne li gora hesab hukmet bya, dsa dikarib r bibe ser kurdan. Ji lewre j Barzan di serokiya Celal Talaban de end nnern kurd and Bexday da ko li ser pirsa kurd bigjin biryarek. Pit end car yn hatin, nqa dilhitin di dawiy de j yina cem Cemal Abdulnasir bi "erkirina" w, hukmet otonomiya qism ya kurdan qebl kir.

    Kurd her tim ji bo atiy amade bn di v away de car bi car gav avtibn. V car j xwe hazir dikirin da ko dev ji ekan berdin. L ta niha j tu garantiyek tune b. Pwst b ko Kurdistan azad bibe kurd di nav axa xwe de bibin xwed erk desthilatdar.

    L pit ko Koalsyon dest dan ser hukim, fermana komunstan derxist. Mlsn hukmet di demeke kin de bi hezaran komunst kesn ep kutin. Hing gelek komunst bi taybet j endamn PKI y, ko heta niha orea kurd bi xaynt ajantiya emperyalzm scdar dikirin, d xwe avtibn bext kurdan hatibn Kurdistan.

    Bik Barzan Partiy ev ann bra wan, l wan nikarib van merivan bi pa ve binin kutin. Pit ko PKI di Kurdistan de bi c b, d xwe beek ji orea kurd dihesiband ew "pver" dipejirand. Endam algirn ko ji ber dest Baas rizgar bbn, li Kurdistan bi c bn bn xwediy kampn xwe.

    Hukmeta Yektiya Sovyet heta daw pitgiriya Qasim kirib. L pit ko hukmeta n dest bi kutina komunstan kirib gelek ji wan j xwe avtib tor bext kurdan, hukmet nisana 1963an de siyaseta Qasim a li hember kurdan di rojnameya Pravday de rexne kir. Nivsa ko di rojnamey de derketib pitgiriya mafn kurdan j dikir. Berpirsiyarn Sovyet bi v j neman di medyay de car bi car hukmeta Iraq rexne kirin pitgiriya orea kurd kirin.

    Her wiha di v dem de Yektiya Dewletn Amerkay j nzkay li pirsa kurd dikir. Bi v armanc nameyek ji Barzan re dinin j daxwaza pwendiyan dikin. Ew di namey de pitgiriya xwe ya Kurdistaneke otonom j diyar dikin.

    Plann Yektiya Komara Ereb j ko ji dewletn Misir, Iraq Sriyey ve pk dihat, di 17 nsana 1963an de bi daw hat. Hukmeta Iraq dixwast pirsa kurd bi Yektiya Komara Ereb ve girde. L Barzan kurdn din v qebl nedikirin. D ev "Komar" an j federasyon bi ten mehek dom bikira neketa jiyan.

    Hukmeta Iraq di gulan de piraniya lekern xwe and Kurdistan. L Barzan h j dixwest pirsa kurd bi riya atiy hel bike. Ji bo w j Barzan doz ji serokwezr Hasan al-Bakr kir ko li gor ertn pvajoya atiy gav biavje pirsa kurd bi v riy areser bike. Barzan ji bil v bala al-Bakr kiand ser leker ereb ko Kurdistan seranser dager kirib.

    Bersva al-Bakr b hepiskirina nnern kurd ko ji bo hevdtinan li Bexday bn. Di destpka hezran de j li Suleymaniyey nz 300 kurd hatin girtin wendakirin. Hukmeta mirdar bi v j nema. W ji bo kutin an j girtina Barzan 100.000 dnar j pk kirib.

    Hukmet di v er de ji s hlan ve r birib ser Kurdistan: Amediy, Rewandz/Barzan Koy Sancaq. Her wiha nz 5000 leker Sriyey j bedar v r bbn. Nz 200 gund seranser hatin ewitandin wrankirin. Bi hezaran jin zarok hatin qetilkirin. Cuntaya Arif al-Bakr biryar dab ko v car doza kurd ji bin ji ort rake ji lewra j Kurdistan seranser wran dikir. L tekoern kurd di serokatiya Barzan de, bi er gerillay leker ereb car bi car ikandin di droka kurdan de lehengiyn bhempa pk ann.

    Hukmeta Iraq dsa bi Sovyet re pwend dan wan kiand aliy xwe da ko dev ji rexneyn xwe berde pitgiriya kurdan neke. Li ser daxwaza Sovyet, Moxolistana ko demek ber di Yektiya Neteweyan de doza kurd anb ziman, v pniyara xwe bi nde kiandib. D Barzan li ser v rew wiha bigota:

    "Em ne di w baweriy de ne ko em d mafn gel xwe bi pwendiyn di nav lordan de wergirin. Em d v serkeftin bi tekona xwe ya proz ekn xwe bi dest bixin."

    Bi rast j pmergeyan tekoneke wsa bhempa dabn ko caikan dev ji ekan berdabn leker dijmin j xwe bi nde vekiandib. Di iriya pn de gel kurd axa rizgarkir bi git ji dest dijmin derxistib.


    Atiya 1964an dubendiya kurdan

    er azadiy hukmet j berdab pber hev. Di iley pn de Arif di hukmet de guhertinn mezin kir Baas ji kar barn hukmet bi dr xist bi v away hukim bi tevay xist bin kontrola xwe. Di hukmeta n de c dab kurdek Nexebend j.

    Arif bi gotin at dixwast "em dixwazin v welat bi birayn xwe y kurd re par vekin" digot. Li ser daxwaza Amerkay, Cemal Abdulnasir Ben Bella nsiyatf girtin di 10 sibata 1964an de er rawestiya. d Arif er dab rawestandin. Bik ev ji bo kurdan j ba b.

    Li gor ertn lihevhatin d di nava aroveya yektiya Iraq de areserkirina maf netewey ya kurdan bi zagonn bingehn bihata garantkirin. D bi efyeke git kurdn girt serbest bibna d maln wan bi pa ve bihatina dayn. D "Wezareta karn Bakur" bibna svl ji n ve bihatina sazkirin. D karmendn kurd vegeriyana ser karn xwe ambargoya abor ji ser Kurdistan rabya. D her wiha komsyonek ji bo zerar ziyana Kurdistan saz bibya tazmnata w bida kurdan.

    Barzan weke prensb ev peyman qebl kir ji bo er rawestandin biryar da. W li ser v ji medyay re weha digot:

    "Em fersendek didin hukmet da ko soz xwe bi c bne mafn me yn netewey txe jiyan. Ger ew li ser soz xwe nesekinin, em d ji mecbr bersv bidin. Bidawanna er ekdar nay maneya ko em dev ji ekan berdidin. Em d li gora rew pkanna ertn kurdan biryar wergirin."

    Tev van gotinan j er rawestandin l v peyman di nav Partiy de dubend derxist hol. brahm Ehmed hevaln xwe v peyman ji bo kurdan tr nedidtin doza otonomiyeke ferehtir dikirin. Li gor wan rewa cntay a niha ne ba b hzn leker j pir qels bb. Pwst b kurdan ji v rew stfade bikira er xwe dom bikira da ko otonomiya xwe bi dest bixista.

    Ji aliy din ve ji ber ko rewa kurdan j ne ba b, Barzan j ne dixwest er dom bike. Pwst b ko kurd j hebek bhna xwe berdin pwst b Kurdistana wran bihata avakirin. Diviya ko girtiyn hepsan bihatina berdan vegeriyana maln xwe gundiyn kurd axa xwe biajotina. Li gor Barzan rewa xerab a abor pita kurdan ikandib.

    Bik ev nakok ne bi ten ji rewa niha derketib hol. Nakok i bje ji destpka ketina brahm Ehmed a nav partiy dest p kirib car bi car di rewn wiha de xwe nan dida. L d ev nakok bi v away j ne rawestiya Ehmed hevaln xwe roj bi roj ji Barzan ore bi dr biketina. Ew hevaln xwe di kongreya 6 em de bedar civn nebn li hember partiy Mistefa Barzan dijberiya xwe ekere kiribn.

    Ev nakok di demeke kin de mezin b di nava herdu hlan de er ekdar dest pkir. brahm Ehmed, Celal Talaban Omer Debabe serokatiya muxalefet dikirin her s j endam poltburoya partiy bn. D grba wan di er de zde bi ber xwe nedaya derbas ran bibya.


    Cnta li ser soz xwe nasekine

    D hukmet dsa li ser soz xwe nesekiniya. Nameyn ko Barzan car bi car ji wan re diand ne digihtin wan an j bbersv diman. Cntay di dawiy de pit ko rewa xwe hinek sererast kir xwe ji er re amade kir, ert ko kurd dev ji ekn xwe berdin an pber kurdan. D her wiha hzn pmergeyan j bihatina belavkirin. Li ser w bersva Barzan ekere b: "Pmerge bersva hviya mafn netewey yn drok ne. Ew parzgern proz n mafn gel kurd in. Her k bixwaze by ko kurd bigjin mafn xwe hzn pmergeyan bte belavkirin, ew pirs berevac dikin. Her weke mrik ko erebey li piya hespan gir bide."

    Cntay di destpka sibat de ultmatomek ji Barzan re iyand xwest ko ew hevaln xwe teslm hukmet bibin. Cntaya ovenst niha dixwest ji belavbna kurdan stfade bike wan di reweke zor de zeft bike. L kurdn ko derbas ran bbn endeyek ber li dij Barzan ore bn, niha dsa dixwestin bedar ore bibin. Li ser v Barzan ji bil . Ehmed S. Azz efyeke git derxist ew j dsa gihtin hzn ore. Ji bil v Barzan ern din j gihtandib ore. Di demeke kin de zdiyn kurd j ji hla xwe ve ser hildan. V car d kurd di bin serokatiya Barzan de weke neteweyek hevgirt ser hildabn.

    L Arif j v car xwe ba xurt kirib. Ji hlek ve Sovyeta ko heta niha perey ko d bida Iraq dab rawestandin, niha dab cntay. Pit ko merivn Baas ji hukim hatibn bidrkirin, hukmeta Sovyet ji rew raz b. Her wiha Nasir, Kruschef Arif bi hevdu re dab naskirin Arif j bi her away temnat dab Sovyet. Ji bil v hukmeta Amerkay j di Rojhilata Navn de stkrar dixwest ji siyaseta Arif raz b. Bi kmas bawer dikir ko d bikaribe w ji bin kontrola Sovyet derbixe. D her wiha Nasir j bang Barzan bikira daxwaza ko tev leker xwe teslm bibe bikira bi v away li hember orea kurd ry xwe y rast ekere bikira.

    "Yan Kurdistan yan neman!"

    Di nsana 1966an de Ebdulselam Arif du wezrn xwe di qezayeke helkopter de mirin. Biray w Abdurrehman Arif ket dewsa w. Abdurrehman li ser daxwaz bangn Barzan mna Ebdiselam, behsa biratiya kurd ereban dikir. L xuya b d ew j zde dom nekira. Serlekern cntay ji bo domandina er zor didan hukmet hukmet j car bi car bang Barzan dikir da ko tev pmergeyn xwe teslm hzn dewlet bibe. Riya kurdan a dirj bi tade her berdewam b.

    Di dawiya gulana 1966an de tekoern kurd hzn dijmin peran kirin. Hukmet mecbr ma ko dest bi hevdtin bike. Ev dihat maneya atiy. D hukmet dsa mafn kurdan qebl bikira. Arif di iriya pn de die Kurdistan, cem Barzan. Ev yekemn car b ko serokkomarek di Kurdistan. Barzan hing ara xwe ya tarx diyar dikir: "yan Kurdistan an neman!"

    Barzan v car ert danb ber cntay ko di bin kontrola Yektiya Neteweyan de maf kurdan arensiy bte dayn. Arif ev j qebl kir. L cntay v car j ev bi c nean.


    Baas t ser hukim

    Li Iraq er navxwey ya li ser darekirina welat yek ji wan pirsgirkn her girng e. Ji ber w j di nav hzn leker siyas de her tim nakok hene. Her Baas ji bo demeke kin ji darey hatib bi drxistin j, ji hza xwe zde tit wenda nekirib. Di 17 trmeha 1968an de cntayeke n hat ser hukim. V car Hesen al-Bakr bi pitgiriya lekern muxalf bi alkariya Partiya Baas dest danb ser hikum hukmeteke n ava kirib.

    Mna cnta hukmetn din, ji bo ko Baas bikaribe birvebirina hukm xwe ewle bike, pwstiya wan bi kurdan heb. Ji bo w j di hukmeta n de ar wezaret ji kurdan re veqetandin. Ji van du kes ji hla Barzan, yek serbixwe yek j ji aliy brahm Ehmed grba w b.

    L Barzan li hember v derket nehit ko hevaln w bedar hukmeteke ko hevalbendn brahm Ehmed t de c digirtin, bibin. Barzan ji ber du sedeman li hember v biryar derdiket. Ya yekem ew b ko hukmet bi zanebn dixwest kurdan pere bike ev bike ”de facto.” Ya duyem j li gor Barzan d ev grb ne di nav sefn kurdn azadxwaz de b.

    Digel v j d Partiya Baas di destpka ileya pan a 1969an de di kongreya heftemn de mafn kurdan qebl bikira li deklarasyona xwe ya hezran xwey derketa. Li gor v deklarasyon diviya ko kurd ereb li hember emperyalzm siyonzm hzn xwe bidana ser hev welat bi hev re ava bikirana. Tev v j armanca cntay ew b ko ji rewa kurdan stfade bike wan ber hevdu bide. Wan qao dixwest ko pirsa kurd hel bikin, l ne bi serokatiya ore re. Serokn dewlet ji dewsa ko bi Barzan re tkevin pwendiy, ber xwe dabn kesn "pver" yn mna brahm Ehmed hevaln w.

    Barzan nikarib ev tita qebl bikira. Xuya b ko erek n xwe nz dikir. Pmerge niha ji bo erek n amade bn. Wan r birin ser hzn cntay Qelediz Pencewn ji destn wan rizgar kirin.

    Cntaya Ereb ji hlek ve r dibirin ser kurdan ji hlek ve j dixwest eniyek git ava bike. L ev bi ser nediket Barzan j armanca wan fm kirib. Li ser v Partiy di 15 gulana 1969an de ji bo yektiyeke ko mafn kurdan bne c cntay ji ser hukim daxne, dest bi xebatek kir ev bi daxuyaniyek j diyar kir.

    ore her di xurttir dib ji hla ekan ve j pir bi hz bb. Cnta bare mab. Her wiha li ser at al-Ereb bi ran re j nakok derketib. Nakokiyn navxwey orea kurdan du pirsgirkn din bn.

    Di lona 1969an de Sovyet bi xwe xwest ko ji areserkirina v pirs re bibe alkar. Baas ji ber ve amade b, l ya her girng ew b ko Barzan qayil bikin. Li ser v d Sovyet merivek bi nav Ezz eref ko ji sala 1965an ve li nefiy dijiya bi saya kurdan ji dest cntay rizgar bb, bianda cem Barzan.

    Barzan bi xwe ji cntay bi ik b. Baweriya w bi hukmet nedihat. Li gor w dema wan di odeyek de li ser areserkirina pirsa kurd nqa dikirin, di odeyeke din de plann leker dihatin amadekirin. Ya rast v car j rew wisa b. Hukmet ji hlek ve bang atiy dikir areserkirina pirsa kurd li hember emperyalzm dian rojev, ji hlek ve j leker xwe diand Kurdistan.


    Ber bi 11 y adar ve...

    Di destpka 1970an de di hukmeta Hesen al-Bakr de guhertineke din b. V car Ezz erf kiribn wezr edalet. W her wiha di nav hukmet Partiy de navbeynt j dikir. Civn carinan li Bexdad carinan j li Kurdistan pk dihatin.

    Di dawiy de Saddam Huseyn, ko hing cgir serkar leker y herm b, Kurdistan s rojan li cem Barzan b mvan. Deklarasyona peyman ji teref Barzan Saddam ve hat mzekirin di 11 adara 1970an de ji teref al-Bakr ve di radyoy de hat lankirin.

    Ev peyman di droka gel kurd de gavek ji yn her girng b. Kurdn bar bi v peyman digihtin azadiya xwe li bakur Iraq Kurdistaneke otonom dihat damezrandin. D di demeke eyan de jimartinek li Kurdistan bya li gora w j kar xebata Kurdistan tketina destn kurdan. Kurd d di welat xwe de dare dixistin destn xwe.

    Bi v peyman re ji hlek ve cuntay ji hlek ve j PDK efyeke git derxistin. Bi v away piraniya kurdan serbest bbn. Di dawiya adar de hukmeteka n ava bb di nav v hukmet de pnc wezaretn ko Barzan j ew tesdq kiribn, dabn kurdan. Sam Abdurrahman j bb wezr karbarn "Bakur".

    D li gora peyman serki






    [ Vegere ]

    Kovara Xebat Vejn.

    Maf Parastin © ji PDK-XOYBUN; wiha, di xizmeta, Kurd Kurdistan daye : Pirojeya Kurdistana Mezin, Pirojeyn Abor Avakirin, Pirojeyn Cand Huner, Lkolna Droka Kurdistan, Perwerdeya Ziman Kurd, Perwerdeya Zann Syas, Weana Malper TV yn Kurdistane. - (3792 car hat xwendin)






    Malper TV yn, Kurd Kurdistan, Yn, Poltk, Ne, Civak Huner : - Vir-Rupela-LnknN ye.
    ___________________________________________________________________


    Malper TV yn Tirka, Yn, Ne, Poltk Civak : - Vir-Rupela-LnknN ye.

    | PUK-Meda | PDK-Baur | PDK-Baur | PDK-Xoybun | PDK-Rojhilat | AlParty | Kurdistan Media | kdp6 | Xebat | PWD - K | KRG | Peyamner |


    PDK - XOYBUN.Com 2003 All Rights Reserved
    Email : xoybuncom@yahoo.de

    Ev malper her bash bi 1024x768 IE 6.0 t xuyakirin

    Content Naverok






                    
    Google