PARTIYA DEMOKRATA KURDISTAN - XOYBUN

PDK - XOYBUN



Komara demokratk a Kurdistan


KAKSAR. OREMAR


Mehabad, navenda herma Mukriyan e. Herma Mukriyan navenda w bajar Mehabad herend di coxrafyaya Kurdistan de cihine bik bin j, l di derga xwe ya kevnare de gelek qehreman kesayetiyn mezin gihandine.

Mehabad ji ber gelek byern siyas, ferheng mjy di droka serhildan azadxwaziya neteweya kurd de xwed cihek taybet e. Bi taybet di war xebata ramyar de gel herma Mukriyan xwed kedeke drok ye.

Zivistana sala 1946'an e. Ev ji mehek zdetir e ku karbidestn HDK' (Hizb Demokrat Kurdistan) bi hevkariya tevayiya gel herm ji bo karek drok mijl amadekariyn berfireh in. ro 22'y rbendana sala 1946'an e. Herend zivistan be hewa sar be j; l tava roj, germ bedewiya v roja proz zdetir kiriye.

Reng ry bajr hatiye guhartin di ry her kes de ken ad t dtin. Ji zarok heft sal bigire heya kal heft sal tev dizanin ku w ro li Kurdistan titek girng biqewime. Gel hd hd li her dera bajr ber bi meydana iwar iray ve (1) dimein. Li her dera bajr aln Kurdistan tn dtin hatine hildan. Ala Kurdistan bi s rengn n, sp sor e di nv w de gula genim rek hatiye kirin. Ev al bala her kes dikiine ser xwe. Her kes bi awayek rengn al, gula genim r li ser ala Kurdistan ji xwe re rove dike.

Bi hezaran kes di qada iwar ira de li benda destpkirina merasma ahiy ne. Di v dema averaniya gel de, peway mezin Qaz Mihemed hd hd ber bi cih xwe y taybet ve dimee. Li dora w gelek kesayetiyn navdar p re dimein. Gelek kesayetiyn din n navdar hem serokn l eretn kurd j li herma Mukriyan kom dibin bi ahiyeke bdaw bi hurmeteke mezin li derdora dika ku ji bo axaftin sekinandina Pewa Qaz Mihemed, hatiye duristkirin bi ala s reng hatiye xemlandin, kom dibin. Peway kurd bi w ry xwe y nran bi ken tewazyeke bnimne die ser dik pit ku dr dirj li ser coxrafya droka Kurdistan mezlmiyeta gel kurd diaxive, bi dengek bilind tij hest evn wiha dibje: "Emin be Xuda, be kelam ezim Xuda, be ntiman, be erafet mil kurd, be alay muqedes Kurdistan siwnd dexum ke ta axir henasey giyanim rijandin axirn qetrey xiwnim, be giyan be mal le ry ragirtin serbexwey berzkirdinewey alay Kurdistan da tbikoim nisbet be cimhr Kurdistan yekitiya gel kurd Azerbaycan, muti'i wefadar bimnim.''(2)

Di deng w de bawer, evn paqij t hskirin. Deng w y bi selamet ahiya ku di ry w de t dtin, hsirn avn gelek kesan tnin xwar. Prejineke 70 sal bi kelegir wiha dibje: "Oxe, nemirim min dewleta Kurdistan j dit. Ax hezar car ax ku kur min ehd b ev roja muqedes nedt, xweziya kur min niha sax bya, l ew j b ehd v doz, xwina w vala ne''

Pit w Mihemed Husn Seyfi Qaz die ser dik Qaz Mihemed wek Serokomar Kurdistan bi gel dide nasandin. epik qrna deng ahiya gel digihje ezmanan. Ji nava deng ahiya gel ken, gir till tn bihstin.

Di droka Kurdistan de her end beriya v byera proz Komara Ararat bi serokatiya hsan Nri Paa li Agiriy (bakur Kurdistan) Komara Kurdistana Sor li Qefqasyay (paytexta w Lan) j, ji aliy kurdan ve pk hatib, Komara Kurdistan li rojhilat Kurdistan xwediy hinek taybetmendiyn cuda b.

Mehabad komeleya Jiyanewey Kurd

Bingeha ji bo pkhatina Komara Kurdistan demeke dirj b ku hatib darijandin. Di sala 1937'an de end rewenbrn herma Mukriyan li dora hev kom bn komeleya 'Jiyanewey Kurd' damezirandin di demeke km de gelek mirovn ji malbatn mezin di nava gel de bi hurmet, bn endamn komeley. Yek ji wan j bi nav lkir (kod) Bnay Qaz Mihemed b. Bi hatina Qaz Mihemed a bo nava v rxistin gel herm bi dilgermiyeke mezin, di alakiyn siyas de bedar kir. Dirmeya komeley, serxwebna Kurdistana mezin b her tim li ser berg kovara Ntiman (weana ferm ya J.K) "Bij Kurd Kurdistan Gewre" dinivsand. Di pnc saln desthilatdariy de, hermeke girng ji axa rojhilat Kurdistan (ji dawiya 1941' heya dawiya 1946'an) i ferm an j ne ferm di dest kurdan de b ten di van pnc salan de berdevk ferm y gel kurd hem li hem herm hem j di tkiliyn bi derve re Pewa Qaz Mihemed b.

Komeleya J.K di end sal xebata xwe de, di nava gel kurd de cihek berfireh girng girt bi alakiyn xwe yn piral, rewenbriya siyas, civak di nava gel de bi p xist. Ji her ar pareyn Kurdistan kurd, dikaribn bibin endam komeley, l bi mercek ku bi tu away xiyanet li doza xwe nekin.

Pkhatina Komara Kurdistan derfeteke zrin drok b ku rvebern dewleta Kurdistan dixwest bi batirin wey, ji v derfeta girng sdeyn her ba ji bo hiyarkirina gel bilindkirina asta xwendewariy di nava gel de wergirin. Pewa Qaz Mihemed mirovek rewenbir zana b bi perspektfn xwe yn pver, dixwest bi hem weyan ji gel re xizmet bike. Dema b serokomar j barek giran li ser miln xwe hs dikir ji bo w j di hem waran de, xwe qerdar xizmeta ji bo gel dihesiband. Ber ragihandin lankirina Komara Kurdistan endamn kabneya wezrn dewlet hatin diyarkirin ku her wezrek di kar bar xwe de bi batirn we wezfeyn xwe encam dida bi git dewlet pirojeyn mezin dabn ber xwe.

Di demeke kurt de rewa abor civak ya gel herm hd hd dihate guhartin. Bi taybet di war ragihandin weandina rojname, kovar pirtkan de, xwendin nivsandina bi kurd bilindkirina rewenbriya gel, gavn mezin hatin avtin. Rojnameya Kurdistan weana ferm ya HDK' Kovara Kurdistan, kovara Girgali Mindalan Kurd ji bo zarokn kurd, Hawar Ntiman Hawar Kurd ku weana Yekitiya Ciwann Kurdistan b li bajar Bokan ji kovara Helale ku ax HDK' li wir ji bo gel dida weandin.

Mahatma Gandiy Rojhilata Navn: Pewa Qaz Mihemed

(1898 Mehabad, 31. 03. 1947 Mehabad)

Mrxas nemir Qaz Mihemed kur Qaz El ye ku di sala 1898'an de li bajar Mehabad ji dayik bye. Kar qezawet di herma Mukriyan de ji sedan sal ber di dest Qaziyn v malbata bihurmet de b ev kar mna mratek ji bav gihtiye kur heya ehdketin, Pewa Qaz Mihemed kar qezawetkirin di nava gel de berdewam kiriye. Tit her girng di qezaweta Pewa Qaz Mihemed de ev b ku dema w li ser areserkirina pirsgirkek biryara xwe dida diyarkirin, pit dayina biryar ne mumkn b ku ji biryara xwe pa ve vegere. Li ser v rast helwesta xwe ya mirov di nava gel de pir hate hezkirin gel herm ji bo areserkirina grgiriftn xwe tim hawara xwe diann mehkemexaneya w. Qaz Mihemed li cem Qaz Eliy bav xwe dersa qezawetkirin (qaztiy) hn bb di temen ciwaniy de pit ku mam w nemir Ebulhesen Syif Qaz di sala 1929'an de ji kar xwe y riyaseta ferheng anda Mehabad stifa kir, di hemen sal de ji aliy dewleta navend ya ran ya w dem ve b berpirsiyar git y ferheng anda bajar Mehabad.

Di yekemn sala xebata xwe de li bajar Mehabad bo cara yek du dibistan ji bo xwendekarn kur ke damezirandin di war xizmeta ji bo gel, dsa di wezfeyn dewlet de j ew evna ji bo xizmeta gel kurd di xebata xwe de da diyarkirin. Malbata Qaziyn navdar heftsed sal zdetir e ku li herma Mukriyan bi cih war bne di hem dewranan de endamn v malbat xizmetn mezin ji gel herm re kirine.

Ji dev Mna Qaz, Qaz Mihemed

Nemir Qaz Mihemed ji ber taybetmendiyn xwe yn exlaq civak di nava gel de xwed rz hurmeteke mezin b. ahidn zind ku ew ji nz ve dtine v rastiy didin spatkirin. Mna Qaz li ser w wiha dibje: "W bi avek mezin li kesayetiya jin dinr hem zarokn Kurdistan mna zarokn xwe dihesibandin. Her tim ji min re digot, Birale (heval) ez wek pitevanek ji xwe re dihesibandim w dixwest bihay exsiyeta jina kurd di nav civaka Kurdistan de bilind bike''

Rewa siyas ya chan diguhere

Hna salek ji temen Komara Demokratk a Kurdistan derbas nebb ku rewa siyas ya chan guher Yekitiya Sovyet li ser wergirtina mtiyaza petrola bakur ran leker xwe ji nava axa ran pa ve kiandin li hember Komara Kurdistan Azerbaycan j siyaseteke dur nan da. Dewleta ran ber bi paytexta Komara Azerbaycan Tebrze ve dest bi rin xwe kir di demeke kurt b berxwedan de, rvebir serokomar Azerbaycan Cefer Piewer reviyane Sovyet. Azerbaycan careke din kete bin desthilatdariya dewleta navend ya ran. Di Azerbaycan de di end rojan de bi hezaran kes hatin kutin, l li Kurdistan rew bi awayek din b.

Cudahiya her mezin di navbera komara Azerbaycan Kurdistan de rewa demokrasiy b. Komara Kurdistan btir bi gel ve girday b ev rast di ax tkna her du komaran de ji xelk re ekere b. Piraniya gel azer bi tkna desthilatdariya Pewer ad kfxwe bn, l di rojn daw yn komara Kurdistan de, Mehabad bajarek her xemgn chan b. Di 11 meh temen dewleta Kurdistan de gel kurd bi ba tama serbest azadiy kiandib. Serokomar rvebirn Komara Kurdistan pit ku hza dewleta ran bi serokatiya serleker Fezlula Humayuni ber bi Kurdistan hatin, civnek pk an li ser rewa w dem bi hev wirn.

Di w dem de hinek serokern kurd (Dhbukri, Mame Mengor) xwe teslm hzn arta ran kir rvebirn arta ran bi pilaneke gemar dixwest kurdan bi dest kurdan bide kutin careke din desthilatdariya xwe li Kurdistan damezirne. Li hember v siyaseta dewleta ran, Serokomar Kurdistan bi mercek raz b ku bajar Mehabad teslm dewleta ran bike. Ew j ev b ku eger dewleta ran bixwaze bi hza l eretn xayin bajar Mehabad talan bike gel bguneh b kutin, hza arta komar j w li hember arta ran er bike. Li ser v helwesta Qaz Mihemed, M. Barzan j amade b ku hem hza xwe li dij arta ah ran bi kar bne.

Ev tedbra Pewa b sebeb ku berevaj rewa komara Azerbaycan ku bi hezaran kes hatin kutin xisarek mezin bi gel ket, li Kurdistan talan, kutin qetlam pk neyn. Li ser v baweriy, Pewa hevaln xwe di dawiy de li Miyanduab xwe teslm hzn arta ran kir. L ran bi taktk careke din ew andin Mehabad. Her end Qaz Mihemed dizan ku ew bn damkirin j, sonda xwe ya wefadar bi ten nehitina gel kurd, ji br nekirib. Ji ber hind j bi pejirandina hem berpirsyariyn ax desthilatdariya serokomariya xwe, xwest ku ger scek wan hebe (ku di rastiy de scek nekiribn), hesab her tit ji w b xwestin.

Ev kar Serokomar Kurdistan b sedem ku desthilatdarn dewleta ran hem kna xwe ya li dij gel kurd li ser ser Qaz Mihemed hevaln w vala bikin. Di 31' Adara sala 1947'an de Serokomar Kurdistan hate ehdkirin. Di hemen ax de her end Pewa berpirsyariya her tit girtib ser sty xwe j, li Seqiz Mehabad end kesn din j hatin ehidkirin. *Ji wan Ebdulaxan Metn, Mihemedxan Daniwer, Sidiq Esed, Resulaxa Mehmd El Ciwanmerd li bajar Seqiz hatin idamkirin. Edbullah Renfikir, Xell Mazo, Resl Nexedey Mihemed Nazim j pit ehidkirina rvebern komara Kurdistan hatin ehdkirin.

Temen komara Kurdistan her end km kurt b, l bo yekemn car kurd di droka xwe de bn xwedi dewletek serbixwe demokratk. Fedakariya Serok Komara Kurdistan heta roja ro j di nava destan strann kurdi de reng daye meydana iwar ira heta ro j, ji bo hem kurdn Kurdistan bye ciheki proz.

www.welat.com